CHẨN ĐOÁN:
1.
Lâm sàng:
Đau bụng dưới (đau có thể khi hành kinh, khi giao hợp, đau có thể liên tục hay không liên tục).
Hoặc trong bệnh cảnh vô sinh, có 30-50% các trường hợp vô sinh bị lạc NMTC.
Khám :
+ Tử cung gập sau, dính ở phía sau.
+ Có thể sờ thấy dầy nề, có nốt cứng ở cùng đồ sau, nhất là ở trên 2 dây chằng tử cung cùng, ấn đau thốn.
+ Hoặc sờ được u buồng trứng, hoặc dầy dính trên 2 phần phụ.
2.
Cận lâm sàng:
Siêu âm: U buồng trứng nghi ngờ là u lạc NMTC (±).
X-quang tử cung vòi trứng có cản quang (HSG): có tính cách gợi ý:
+ Túi thừa trên đoạn gần của vòi trứng
+ Tử cung gập sau
+ Biến dạng ở đoạn nối cổ tử cung-eo
+ Ứ máu trong 2 vòi trứng (Hematosalpinx)
+ Có 1 đường viền rõ nét theo 1 khối u phần phụ khi cản quang rơi vào ổ bụng
3.
Nội soi:
Hình ảnh lạc NMTC có thể gặp:
+ Tổn thương có màu xanh đen trên phúc mạc, trên ruột, trên bàng quang..., có khi tổn thương màu đỏ rực (thể đang hoạt động), hoặc là tổn thương dạng bóng nước, hay là tổn thương màu trắng đục, co rút phúc mạc (thể ngưng hoạt động, đã cũ gọi là sẹo).
+ Tổn thương dạng nốt cứng (nodule) trên 2 dây chằng TC-cùng, cùng đồ trước và sau, dầy nề cứng ở vách ÂĐ-trực tràng, ở hố BT 2 bên...
+ U buồng trứng chứa dịch nâu chocolate, dính ...
4.
Giải phẫu bệnh lý
Cho chẩn đoán chính xác nhất

HƯỚNG XỬ TRÍ:

Gồm 4 bước sau:
1.
Sau khi làm nội soi chẩn đoán:
Đánh giá tổn thương theo bảng phân loại FOATI (GEE-Âu Châu)
2.
Giải quyết tổn thương:
Nguyên tắc là phá hủy và lấy bỏ triệt để mô lạc NMTC nhờ vào
+ Đốt sâu phá hủy các tổn thương ở nông trên phúc mạc bằng đốt lưỡng cực.
+ Bóc tách và cắt bỏ các nốt lạc NMTC.
+ Gở dính tử cung, 2pp nếu có dính.
+ Bóc UBT, LNM tử cung nếu có.
3.
Điều trị sau mổ:
Hỗ trợ bằng thuốc liên tục trong 3-6 tháng
+ Progesterone:
Ví dụ:
§ Duphaston 10mg 1vx2 lần/ngày
§ Lutényl 5mg 1vx2lần /ngày
+ Danazol 200mg
Ví dụ:
§ Danatrol 200mg 1vx2lần /ngày
§ Anargil 200mg 1vx2lần /ngày
+ GnRH -Analogue:
Ví dụ:
§ Décapeptyl 3.75mg (1 liều/tháng), 3mg (1 liều/tháng)
§ Enantone 3.75mg (1 liều/tháng)
§ Zoladex 3.6mg (1 liều/tháng)
4.
Sau 3 tháng điều trị đó, khi có kinh lại
Với bệnh nhân vô sinh: hướng dẫn có thai ngay à nếu 18 tháng sau vẫn không có thai à làm lại nội soi chẩn đoán hay FIV (tùy từng bệnh nhân).
Với bệnh nhân khác:
+ Nếu vẫn còn đau bụng:
§ Uống duy trì Progesterone 20 ngày/tháng, trong 6 tháng liên tục.
§ Vẩn còn đau sau đó nữa à làm nội soi kiểm tra lại.
+ Nếu không còn đau bụng: theo dõi khám dịnh kỳ mỗi 3-6 tháng.
Với bệnh nhân có U Lạc nội mạc tử cung ở BT:
+ Siêu âm kiểm tra lại từ 3-6 tháng, sau đợt điều trị thuốc.
+ Nếu không có dấu hiệu tái phát: theo dõi khám phụ khoa định kỳ.
+ Nếu có dấu hiệu u tái phát thì đến làm nội soi kiểm tra lại.

Phác đồ điều trị khoa nội soi Bv Từ Dũ