Một số bất thường di truyền gây xảy thai liên tiếp

Sẩy thai là một biến chứng thường gặp trong thai kỳ, để lại nổi đau to lớn về tinh thần, mất mát về thể xác cho thai phụ cũng như tốn kém nặng nề về vật chất cho gia đình và xã hội. Theo WHO, mỗi ngày có khoảng 150.000 trường hợp sẩy thai, trong đó 75% có nguy cơ sẩy thai lặp lại. thai nghén .net

Sẩy thai liên tiếp (STLT) là thai nhi bị tống xuất khỏi buồng tử cung trước tuần lễ vô kinh thứ 22, liên tiếp từ 3 lần trở lên. Có nhiều nguyên nhân gây STLT, trong đó nguyên nhân do bất thường di truyền rất khó can thiệp và cũng là một trong những nguyên nhân chính gây dị tật bẩm sinh.

Tỷ lệ STLT chiếm tỷ lệ 15-22% tổng số thai kỳ, nguy cơ thay đổi tùy theo số lần sẩy thai, đã từng sinh con còn sống và có con bị dị tật hay không.






Có nhiều dạng bất thường NST, trong đó:
- Có những dạng bất thường sẽ di truyền 100% sang thai nhi
- Có những dạng vẫn sinh được con mang hình dạng bình thường nhưng mang bất thường NST giống bố mẹ.

Theo y văn thế giới các về di truyền học, nguyên nhân gây sẩy thai liên tiếp do bất thường NST di truyền từ thế hệ bố mẹ chiếm tỷ lệ trung bình khoảng 4%. Tuy nhiên nếu các cặp vợ chồng bị sẩy thai liên tiếp trước đó từng có con bị dị tật bẩm sinh thì tỷ lệ bất thường NST ở thế hệ bố mẹ tăng lên đến 27%.




Có nhiều dạng bất thường NST, tuy nhiên hiện tại được chia thành hai nhóm chính: bất thường số lượng NST và bất thường cấu trúc NST.

- Sảy thai liên tiếp do bất thường số lượng NST: chiếm tỷ lệ 1,5% tổng số thai kỳ, thường xảy ra ở các cặp NST số 13, 16, 18, 21, 22 và cặp NST giới tính X, Y. Ngoại trừ bất thường số lượng NST xảy ra ở cặp NST số 21 có thể sống đến trưởng thành, các dạng bất thường số lượng NST đơn thuần, thể đơn, thể ba sẽ chết từ trong bào thai, còn lại 100% tồn tại ở dạng khảm.
- Sảy thai liên tiếp do bất thường cấu trúc NST có 3 nhóm chính:

o Chuyển đoạn tương hỗ hay chuyển đoạn cân bằng (tỷ lệ 63,7%): là hiện tượng trao đổi đoạn giữa hai chiếc NST, mỗi NST đứt một chỗ, trao đổi đoạn đứt cho nhau, hình thành nên hai chiếc NST mới, không mất đi chất liệu di truyền. Các cá thể mang bất thường chuyển đoạn tương hỗ có kiểu hình hoàn toàn bình thường, bộ NST gồm 46 chiếc NST, trong đó có 2 chiếc NST bất thường.

o Chuyển đoạn hòa nhập tâm hay chuyển đoạn không cân bằng (tỷ lệ 19,8%): Chỉ xảy ra đối với các NST tâm đầu, hai NST tâm đầu bị đứt qua miền gần tâm, các đoạn đứt chuyển đoạn cho nhau tạo nên một NST bất thường và một NST rất nhỏ bị tiêu biến đi. Các cá thể mang bất thường chuyển đoạn hòa nhập tâm có kiểu hình hoàn toàn bình thường, bộ NST chỉ có 45 chiếc NST, thiếu 2 chiếc NST tâm đầu, thay thế bằng 1 NST tâm giữa lớn.










o Đảo đoạn (Tỷ lệ 8,6%): NST bị đứt hai vị trí, đoạn đứt quay 180° sau đó hai chỗ đứt nối lại theo trật tự mới, không mất đi chất liệu di truyền và cá thể mang cấu trúc đảo đoạn thường có kiểu hình bình thường, nguy cơ di truyền sang thai nhi từ các cặp vợ chồng này là 9-10% . Có 2 dạng bất thường cấu trúc NST kiểu đảo đoạn. Nếu vị trí đảo đoạn ngoài tâm, khả năng sinh con có kiểu hình bình thường tương đối cao. Tuy nhiên, nếu vị trí xảy ra đảo đoạn càng xa tâm khả năng sinh con có hình dạng bình thường thấp hơn, nguy cơ dị tật bẩm sinh cho thai nhi cao hơn so với đảo đoạn ngoài tâm, một số dạng khác tỷ lệ 7,9%.

Nguy cơ di truyền sang thai nhi của các cặp vợ chồng mang bất thường cấu trúc NST thay đổi tùy theo chiếc NST mang bất thường, kiểu bất thường.. Đặc biệt, nếu bất thường cấu trúc NST xảy ra trên cùng một cặp NST, thì nguy cơ di truyền sang thai nhi là 100%, hậu quả 100% STLT

Câu hỏi được đặt ra đối với các cặp vợ chồng mang bất thường di truyền bị STLT: có cần phải can thiệp điều trị gì đặc biệt hay không?

Có nhiều ý kiến đồng thuận đối với các trường hợp này: Chỉ tiến hành sinh thiết chẩn đoàn tiền phôi (kỹ thuật PGD) đối với những trường hợp áp dụng kỹ thuật IVF nhằm loại bỏ những phôi mang bất thường di truyền gây sẩy thai hoặc có nguy cơ gây dị tật bẩm sinh cao, đồng thời phối hợp thêm về chẩn đoán tiền sản trong quá trình mang thai.

Đối với những trường hợp có thai tự nhiên, hầu hết các báo cáo đều khuyến khích tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán tiền sản, chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau cho tất cả thai kỳ có bố hoặc mẹ mang bất thường NST. Tuy nhiên việc tiến hành chọc ối, sinh thiết gai nhau đối với các cặp vợ chồng mang bất thường NST bị sẩy thai nhiều lần là một vấn đề phải hết sức cân nhắc, vì sẽ làm tăng nguy cơ sẩy thai ở những cặp vợ chồng vốn đã có tiền căn bị sẩy thai.


st